Dutch Conditional Sentences (A1–B2)

Level: A1–B2 • Estimated reading: 14–20 min •

Real & hypothetical if-clauses with als/indien, zou(den), counterfactual past, polite/rare patterns like mocht … dan, plus punctuation and word order — with dialogues and practice.

How to use this page

Take a base sentence, add an if-clause, then upgrade it to a hypothetical. Example: Als het regent, neem ik een paraplu. → Als het zou regenen, zou ik thuis blijven. → Als het had geregend, zou ik thuis zijn gebleven.

Tip: Say your if-clause out loud. If it’s about now/real, use present; if it’s imagined, use past + zou; if it’s about a past you can’t change, use past perfect + zou … hebben/zijn.

Types of conditionals (quick map)

Type
Form & example
General truth
als + present → present
Als water 100°C bereikt, kookt het.
Real present/future
als + present → present/zullen/imperative
Als je wil, bellen we later.
Hypothetical now
als + past → zou(den) + inf.
Als ik tijd had, zou ik meer lezen.
Counterfactual past
als + past perfect → zou(den) + perfect inf.
Als ik het had geweten, zou ik het gezegd hebben.

Real condition (present/future)

Use als + present in the if-clause. The main clause can take present, zullen (future meaning), an imperative, or a modal (kan, mag, moet).

Als het regent, neem ik een paraplu. — If it rains, I take an umbrella.
Als het laat wordt, zullen we een taxi nemen. — If it gets late, we’ll take a taxi.
Als je klaar bent, bel me. — If you’re ready, call me.

‘wanneer’ vs ‘als’: wanneer is time-based “when”. For real condition with “if”, use als. Formal “if” is indien.

Hypothetical present (zou + infinitive)

For imagined or unlikely situations, use past (imperfect) in the if-clause plus zou(den) + infinitive in the main clause.

Als ik meer tijd had, zou ik vaker sporten. — If I had more time, I would exercise more.
Als het warmer was, zouden we naar het strand gaan. — If it were warmer, we would go to the beach.

Conjugation of zouden: ik zou • je/jij zou • hij/zij zou • wij zouden • jullie zouden • zij zouden.

Politeness: zou also softens requests (Zou u kunnen helpen?) — not a real if-clause, but the same conditional vibe.

Counterfactual past (had + zou hebben/zijn)

To talk about a past that didn’t happen, use past perfect in the if-clause and zou(den) + perfect infinitive in the main clause.

Als ik eerder was vertrokken, zou ik op tijd aangekomen zijn. — If I had left earlier, I would have arrived on time.
Als zij het had geweten, zou ze het meteen gezegd hebben. — If she had known, she would have said so at once.

Perfect infinitives: hebben + voltooid deelwoord or zijn + voltooid deelwoord (gegaan, gebleven). With motion/state change, use zijn.

Inverted style (no ‘als’): Had ik het geweten, dan had ik gebeld. Elegant written option with inversion + dan.

Alternatives: mocht … dan, tenzij, mits, stel dat

Pattern
Use & example
Mocht … dan (polite/less likely)
Mocht u vragen hebben, dan kunt u ons bellen. — Should you have questions, you can call us.
Tenzij (unless)
We gaan wandelen, tenzij het hard regent.
Mits (provided that)
Je krijgt toegang, mits je je badge draagt.
Op voorwaarde dat
Ik huur het appartement, op voorwaarde dat de huur niet stijgt.
Stel dat (suppose that)
Stel dat het sneeuwt, blijven we thuis.
Inversion no ‘als’
Kom je te laat, dan beginnen we zonder jou.

Word order, commas & style

  • Subclause verb-final: In the als-clause the finite verb goes to the end: Als hij komt, gaan we weg.
  • Comma rule: If the if-clause comes first, add a comma: Als het regent, blijven we thuis. If it follows, no comma: We blijven thuis als het regent.
  • Formal ‘indien’: Use in legal/formal text. Everyday speech prefers als.
  • Fixed expression: Als ik jou was, zou ik … (advice formula).
Als je klaar bent, stuur me een bericht. / Stuur me een bericht als je klaar bent.

Mini-dialogues (shadow these)

Plans
— Als het droog blijft, gaan we fietsen.
— En als het toch gaat regenen?
— Dan nemen we de trein.
Advice
— Ik twijfel over de baan.
— Als ik jou was, zou ik eerst met de manager praten.
Counterfactual
— Had ik eerder geboekt, dan was het goedkoper geweest.
— Volgende keer doen we dat.
Polite alternative
— Mocht er iets veranderen, dan laten we het weten.

Practice & micro-drills

A) Real vs hypothetical

  • Make real: “If it rains, I’ll stay home.” → Als het regent, blijf ik thuis.
  • Make hypothetical: “If it were warmer, we would swim.” → Als het warmer was, zouden we zwemmen.

B) Past counterfactual

Transform: “If I had known, I would have called.” → Als ik het had geweten, zou ik gebeld hebben.

C) Pick the linker

  • Unless / Provided that / Suppose that → tenzij / mits / stel dat

D) Word order & comma

Fix: Als ik klaar ben ik bel je. → Als ik klaar ben, bel ik je.

E) Upgrade with inversion

Rewrite with inversion: Als je te laat komt, beginnen we. → Kom je te laat, dan beginnen we.

FAQ

‘als’ vs ‘wanneer’ vs ‘indien’?

Use als for “if”, wanneer for “when” (time), and indien for formal “if”.

Do I always need zou?

No. Real conditions take present or zullen. Use zou(den) for hypothetical/polite forms.

How do I negate?

Als je niet komt, … / Tenzij je komt, … (unless).

Why “Als ik jou was”?

It’s a fixed advice pattern; jou is idiomatic here.

More Dutch lessons